Ilyashi

Ififulo fyakubomfya ifyakupangapanga ifyakukwata umupashi wa kaboni

Sep 26, 2025 Shiteni imbila

Ukusenda e nshila ya kubalilapo mu fya sayansi ifya kusenda no kusunga carbon (CCS). Umupashi wa kaboni ufwile ukubapo mu busaka bwakulisha ilyo uletwala no kusunga, lelo mu milandu iingi, ukusansa kwa kaboni dioksaidi mu mipashi yafuma mu fya makwebo takufikilisha ici cifwaikwa. E ico, umupashi wa kaboni daioksaidi ufwile ukulekanishiwa ukufuma ku mipashi yafumamo; iyi nshila iitwa ukusenda umupashi wa kaboni.

 

Iciputulwa ca maka ni ncende iikalamba iya kubomfya ubuteko bwa CCS. Umupashi wa carbon dioxide uufuma mu koca kwa mafuta ya fiko e ntulo ya mipashi ya fiko, ne fyakupangapanga ifya maka efifumya umupashi uukalamba. Mu 2007, incito ya kupanga amaka iya ku China yafumishe amatoni amabilioni 2.8 aya mwela wa kaboni, kabili icikuulwa ca maka ica maka ica makala icalinga (400 MW) cilafumya amamilioni ya matani ya kaboni cila mwaka. Iciputulwa ca kupanga amaka ciishibikwa pa mulandu wa kubomfya kwa maka ukwafulilako, ukufumya umupashi uukalamba kabili uwafulilako. Ukulingana no mupashi wa carbon dioxide ukufuma ku fipe fya mu motoka na mu fifulo fya kwikalamo, uyu musango wa carbon dioxide, ne ntulo ya iko iyashintililwapo, ubukulu bwa iko ubukulu, no busanso bwa iko ubwabikwa pamo, bwayanguka ukutungulula mu nshila ya bumo. Mu calo conse, incito ya kupanga amaka e ncende iikalamba iya kubomfya ubuteko bwa CCS.

 

Ukubomfya kwa makala ukwafikapo ni cifulo cimbi icacindama ku kubomfya kwa CCS. China ni calo icakwata amakala. Ukutunguluka kwa CCS mu China kulingile intanshi ukutontonkanya pa kusankanishiwa kwa iko no kubomfya kwa makala. Mu mweo onse uwa kwimba amakala no kubomfya, te makala fye ayabomfya amakala ayabomfya amakala ayafumya umupashi wa carbon dioxide, lelo inshita ishingi ilyo amakala yashilafuma, ilyo yacili, na panuma ya kwimba amakala, pamo pene no kupanga no kwalula, na kabili yapanga umwela wa carbon dioxide na methane wa makala (ukucilisha methane, uuli ne ng'anda ya kupanga amakala). Mu cituntulu, iyi mibombele ilapanga umupashi wa kaboni nga ifintu ififumamo mu fipimo ifikulu, kabili amaka ayafwaikwa ku kuukwata yalicepa ukucila ukupoka umupashi wa kaboni ukufuma ku makala-amafakitare ya maka. Eico, ukufika ku maka aya busaka mu mweo onse uwa kupanga amakala no kubomfya kwafikapo kwalinga nga nshi ku mibele ya calo ca China ukucila ukusenda fye umupashi wa carbon dioxide uwapangwa no kupya kwa makala.

Tuma ukufwailisha